ScienceVision: SciComLab ontwikkelt master course beelden en illustraties

ScienceVision: over de kracht van verbeelden in het gesprek over wetenschap

‘In de jaren dertig nodigde Einstein de Franse dichter Saint-John Perse uit om naar Princeton te komen, want hij was nieuwsgierig naar diens werkwijze. ‘Hoe komt het idee voor een gedicht tot stand?’ vroeg Einstein. Intuïtie en verbeelding speelden daarbij een belangrijke rol, aldus de dichter. ‘Bij een wetenschapper ook,’ reageerde Einstein verrukt. ‘Het is een plotselinge ingeving, bijna een geestvervoering. Natuurlijk moet de intuïtie later door intellectuele analyses en experimenten bevestigd of ontkracht worden. Maar eerst is er die grote sprong voorwaarts van de verbeelding.’Er zat een esthetisch element in Einsteins denken, een gevoel voor schoonheid.’

(Uit: Einstein de biografie, Walter Isaacson, 2015)

Beelden en illustraties

Grafisch ontwerpers Joost Bakker (Scicomvisuals), Martijn van Overbruggen (WIM Ontwerpers), Dirma Janse (Studio Dirma Janse) en universitair hoofddocent Maarten van der Sanden (Communication Design for Innovation aan de TU Delft) werken binnen SciComLab aan de ontwikkeling van een vak voor studenten wetenschapscommunicatie over het gebruik van beelden en illustraties. Van der Sanden: “In de werkcolleges ontdekken we samen met studenten de verschillende manieren waarop wetenschappers hun werk verbeelden in hun onderlinge samenwerking, in de samenwerking met beleidsmakers, business developers en het publiek. Tegelijkertijd vragen we aan de doelgroepen hoe zij het onderzoek van de wetenschapper zouden illustreren. Vervolgens kijken we waar de illustraties van de wetenschapper en die van bijvoorbeeld het publiek met elkaar matchen, en waar niet. Een interessante vervolgvraag is dan waar we deze werelden illustratief dichter bij elkaar kunnen brengen en waar we juist de verschillen moeten accentueren.”

In de colleges maken de studenten gebruik van verschillende analoge en digitale technieken. Hiermee hopen de ontwikkelaars, samen met de studenten, de mogelijkheden van visualisatie niet alleen als ‘uitleggen of toelichten’ te exploreren, maar verbeelding ook te ontwikkelen als een actieve praktijk om in samenwerking ideeën en concepten aan te scherpen. Van Overbruggen: “Wat gebeurt er als de wetenschapper en het publiek in, bijvoorbeeld de vaccinatiediscussie, hun eigen conceptuele wereld kunnen uitbeelden?”

wokkel@2x
De Wokkel geeft weer hoe de verschillende doelgroepen zich tot elkaar verhouden, qua grootte en afstand tot elkaar. De Wokkel wordt gebruikt om na te denken over het communiceren vanuit verschillend perspectief, en het ontwikkelen van inzicht over de verschillende doelgroepen.

Veel vraag naar illustraties

De initiatiefnemers verwerken de lessen die zij zelf leren in de colleges weer in hun eigen praktijk, presentaties en artikelen zodat het ook beschikbaar komt voor anderen. Dirma Janse is daar inmiddels mee begonnen. Zo is zij momenteel bezig met het maken van een praktische wetenschapsvisualisatie gids voor o.a. studenten van hogescholen en universiteiten. Van der Sanden: “Verbeelding is een belangrijk onderwerp in het ontwerponderwijs rond innovatieprocessen, maar het is natuurlijk veel breder in te zetten in het Nederlandse en misschien ook wel het internationale science communication onderwijs.” En hopelijk willen studenten die de smaak te pakken krijgen zich ook verder ontwikkelen in dit specifieke vakgebied. “Er is in deze complexe wereld gewoon heel veel vraag naar illustraties voor allerlei interacties”, zegt Bakker,  “en ik heb het gevoel dat er nog veel verbeeldingspotentieel onbenut is. ”

ScienceVision, SciComLab en SciCom NL

Het vak ScienceVision is in het kader van SciComLab, de community of practice van SciCom NL, tot stand gekomen.  De planning is om in september 2019 te starten met een eerste pilot aan de MSc opleiding Communication Design for Innovation aan de TU Delft, afd. Science Education & Communication. Ook interesse in het vak? Suggesties? Neem contact op met Maarten via: m.c.a.vandersanden@tudelft.nl of 015 278 3055.

Voor meer informatie over Dirma, Joost, Martijn en Maarten, kijk eens rond op hun websites.